Nasz profil na Facebook
12 Pomnik Jana Heweliusza

 

PODSTAWOWE INFORMACJE:

USYTUOWANIE:

Pierwotnie usytuowany na skwerze przy ul. Korzennej naprzeciwko Ratusza Staromiejskiego.

Przy zmianie koncepcji aranżacji skweru przy ul. Korzennej pomnik został przeniesiony na zieleniec przy ulicy Wodopój, fundatorem miejsca lokalizacji i prac konserwatorskich był Hotel Mercury Hevelius Gdańsk.
54.21’06,7”N   18.38’59”E

WYMIARY:

Cokół: prostopadłościan 50,00 cm x 100,00 cm x 100,00 cm
Średnica kolumny: 45,00 cm, wysokość: 205,00 cm,  głowica: 65,00 cm x 65,00 cm x 65,00 cm
Wysokość figury Heweliusza:  ca. 100 cm
Średnica obręczy obrazującej orbity: ca. 200 cm
Wysokość całości pomnika:  ca. 5 m

DATA ODSŁONIĘCIA:

18.02.1973 r. – na skwerze przy ul. Korzennej
08.12.2004 r. – po przeniesieniu, na  zieleńcu przy ul. Wodopój, za hotelem Hevelius

AUTOR PROJEKTU/WYKONAWCA:

Inicjator budowy pomnika: Gdański klub TPD „Neptun”
Rzeźbiarz: Michał Gąsienica-Szostak
Fundator konserwacji i nowej lokalizacji z 2004 r.: Hotel Mercure Hevelius Gdańsk

WŁAŚCICIEL/OPIEKUN:

Administrator: Gdański Zarząd Dróg i Zieleni

OPIS:

Współczesny pomnik z piaskowca, w formie okrągłej kolumny z głowicą w kształcie sześcianu, stojący na prostopadłościennym cokole i okrągłej, płaskiej podstawie z płyt z polerowanego ciemnoszarego granitu, upamiętniający postać wybitnego naukowca, gdańszczanina Jana Heweliusza. Na głowicy kolumny umieszczona została  postać  Heweliusza, siedzącego na krześle typu karło,  z twarzą wzniesioną ku niebu i z książką na kolanach. Figura,  wyrzeźbiona z piaskowca,  umieszczona  jest wewnątrz (wykonanego z blachy miedzianej) przestrzennego wizerunku orbit planet. Napis na głowicy, o treści: JANOWI HEWELIUSZOWI GDAŃSKA MŁODZIEŻ 1973,  wykonany jest  z liter odlanych z brązu.

Informacja uzupełniająca o upamiętnionym wydarzeniu /osobie

Wybitny gdańszczanin, rajca gdański, właściciel browaru i drukarni, zasłynął  w całej Europie jako uczony i badacz, który przyczynił się do rozwoju astronomii. Jego największym dziełem jest licząca 563 strony Selenographia z kilkuset rysunkami i mapami, zawierająca cały dorobek naukowy Heweliusza dotyczący jego obserwacji drogi Mlecznej, planet i Słońca  oraz rozdziały poświecone konstruowaniu lunet. Następnym dziełem była Cometographia zawierająca opis i historię komet, w tym dziewięciu odkrytych przez Heweliusza. Kolejnym dziełem była Machinae Coelestis, w którym opisana jest m.in. 46 metrowa luneta skonstruowana przez Heweliusza. Ostatnim dziełem jego życia był katalog gwiazd stałych z, wykonanymi przez niego, rycinami gwiazdozbiorów. Heweliusz  uważany jest  za  niezwykły fenomen osobowy, w którym talenty badacza-astronoma, matematyka i wynalazcy (konstruował instrumenty do obserwacji astronomicznych, wynalazł śrubę mikrometryczną)  łączyły się  z talentami humanistycznymi.

Pomnik powstał z autentycznej inicjatywy młodzieży uczestniczącej w działaniach klubu młodzieżowego „Neptun”, znanego z niezwykłych wychowawców młodzieży jak społecznik Ryszard Kozłowski. Nietypowa, jego pomysłu, organizacja klubu (” grupy podwórkowe”: Argonauci, Chochoły, Pingwiny, Rysie i inn.) oraz idea przyjaźni w relacjach i idea zaciekawienia rzeczywistością wokół, zaowocowała licznymi, niekonwencjonalnymi w tamtych czasach działaniami:  historyczne wyprawy „odkrywcze”, przedstawienia amatorskie, turnieje, rysunkowe konkursy malowania kredą na asfalcie, wystawy niezwykłych przedmiotów,  angażowały młodzież także w historię Gdańska. Z takiego spojrzenia na świat i takich doświadczeń pojawił się pomysł postawienia pomnika Jana Heweliusza z samodzielnie zebranych funduszy. Pieniądze zbierano w dziesiątkach klubów sympatyków budowy pomnika, robiono także zbiórki złomu miedzi, trudno osiągalnej w tamtym czasie, na elementy pomnika.

 Inicjatywa, z której powstał pomnik, jest charakterystyczna dla istniejącego w czasach komunistycznych spontanicznego oporu przed jałowiąca szarością życia pod dyktando propagandy politycznej.

Tworzenie się obszarów wolności myśli i inicjatyw, wokół niekonwencjonalnych osób, często działających  pod formalnym szyldem instytucji państwowej na polu turystyki, popularyzacji sztuki, nauki, sportu, było ważnym zjawiskiem w Polsce komunistycznej, broniącym społeczność przed degradacją osobistej niezależności i inicjatywy. Pomnik Jana Heweliusza jest także pomnikiem – świadkiem  polskiej rzeczywistości w czasach reżimu komunistycznego.



1. 
[1750248 bajtów]

2. 
[1745390 bajtów]

3. 
[1795891 bajtów]
 

Polecamy:

aleja lipowa

email: info@gzdiz.gda.pl
©2010-2017 Gdański Zarząd Dróg i Zieleni